هشدار فرآیند چیست؟ انواع هشدارها Process Alarm
آلارم فرآیندی برای هشدار دادن به کاربر در مورد هرگونه شرایط بحرانی یا غیر بحرانی در یک سیستم اتوماسیون و کنترل صنعتی استفاده میشود.
آلارم وضعیتی است که برای آگاه کردن یا هشدار دادن به کاربر (عموما پشت سیستم مونستورینگ) در مورد هرگونه شرایط بحرانی یا غیر بحرانی که میتواند برای عملیات بعدی مهم یا خطرناک باشد، استفاده میشود. در اتوماسیون صنعتی ، طراحی هیچ سیستمی بدون پیکربندی آلارم عملاً غیرممکن است.
انواع مختلفی از آلارمها را میتوان در یک سیستم اتوماسیون فرآیند پیکربندی کرد. به آن آلارم فرآیند میگویند . در این پست، مفهوم آلارم فرآیند را بررسی کرده و نحوه عملکرد آن را خواهیم فهمید.
هشدار فرآیند چیست؟
همانطور که از نامش پیداست، آلارم فرآیند ، آلارمهای مختلفی را که میتوانند در یک فرآیند اتوماسیون صنعتی رخ دهند، پوشش میدهد. اتوماسیون یک کاربرد بسیار حیاتی است و اگر هرگونه شرایط غیرعادی نادیده گرفته شود، میتواند کل فرآیند یا در بدترین حالت، کل کارخانه را مختل کند.
بنابراین، درک هشدارهای رخ داده و برخورد مناسب با آنها بسیار مهم است. معمولاً یک هشدار فرآیندی به صورت یک پیام روشن (روی سیستم نمایش) ظاهر میشود. همراه با آن، یک بوق روشن میشود. این بوق کاربر را از هرگونه وضعیت غیرعادی که رخ داده است، مطلع میکند. اکنون، کاربر میتواند هشدار را تأیید کند یا هشدار را برطرف کند.
اگر هشدار تأیید شده باشد ، به این معنی است که کاربر آن را دیده و اکنون قصد بررسی و اصلاح آن را دارد. اگر کاربر هشدار را برطرف کرده باشد، به این معنی است که کاربر آن را اصلاح کرده و اکنون هشدار را تأیید خواهد کرد.
انواع آلارم
انواع رایج آلارمهای فرآیندی در زیر ذکر شدهاند.
زنگ خطر ، Nuisance alarm
زنگ هشدار مکرر، Frequent alarm
زنگ هشدار معمولی Normal alarm
زنگ خطر سرکوب Suppression alarm
زنگ خطر ، Nuisance alarm
مزاحمت به معنای اختلال است. در شرایط هشدار، یک هشدار مزاحم به طور مکرر در یک دوره زمانی بسیار کوتاه رخ میدهد. همچنین به عنوان صدای پچ پچ شناخته میشود .
برای مثال، یک سوئیچ اختلاف فشار را که قبل از فیلتر نصب شده است در نظر بگیرید. وقتی جریان هوا برای اولین بار شروع میشود، نوسانات بسیار زیاد است. به همین دلیل، آلارم در مدت زمان بسیار کوتاهی مرتباً قطع و وصل میشود.
پس از آن زمان، جریان هوا به حالت عادی برمیگردد و آلارمها متوقف میشوند. بنابراین، این نوع آلارمها باید با دقت مدیریت شوند. زیرا بوق به طور مکرر فعال میشود و میتواند کاربر را آزار دهد. بنابراین، بسیاری از اوقات، برنامهنویس یک بازه زمانی مشخص میکند که در طی آن، صرف نظر از تغییرات هوا، آلارم به هیچ وجه فعال نخواهد شد.
زنگ هشدار مکرر، Frequent alarm
این آلارم بعد از مدتی میآید، اما مطمئناً میآید. این آلارم باعث مزاحمت و آزار کاربر نمیشود ، بلکه در یک بازه زمانی ثابت یا میانگین به صدا در میآید.
این هشدار از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا به کاربر میگوید که وضعیت غیرعادی مرتباً در حال رخ دادن است و باید به آن رسیدگی شود. این هشدار، اپراتور را برای هرگونه هشدار بعدی آماده میکند.
زنگ هشدار معمولی Normal alarm
این هشدار به طور مکرر اتفاق نمیافتد. این هشدار بر اساس شرایط غیرعادی که ممکن است رخ دهد، به درستی عمل خواهد کرد.
برای مثال، سطح مخزن وقتی خیلی پایین میرود، آلارم فعال میشود و سپس، پر شدن مخزن مدتی طول میکشد. پس از مدتی، مخزن تا سطح پایینی پر میشود و آلارم سطح پایین فعال میشود.
زنگ خطر سرکوب Suppression alarm
بسیاری از مواقع، تجهیزات یا یک سنسور از کار میافتد. در این صورت، آلارم به طور مداوم به صدا در میآید و کاربر را با اطلاعات نادرست مواجه میکند. در این صورت، آن آلارم خاموش میشود.
یعنی منطق، چنین شرایطی را شناسایی کرده و تا زمانی که شرایط دوباره به حالت عادی برگردد، آلارم را خاموش میکند. در آن زمان، آلارم اصلاً پخش نخواهد شد.
نکات مهمی که باید در یک آلارم فرآیندی در نظر گرفته شوند
یک آلارم فرآیند در برنامه به دو صورت پیکربندی شده است –
آنالوگ
دیجیتال.
الارم دیجیتال یک گزینه تک مقداری (0 یا 1) ارائه میدهد، در حالی که الارم آنالوگ گزینه چند مقداری را ارائه میدهد. مانند HH، H، L و LL خواهد بود. این امر انعطافپذیری لازم برای طراحی شرایط الارم را بر اساس آن فراهم میکند.
هر آلارمی نباید آنالوگ باشد. آلارمهای زیاد و ناخواسته میتوانند کاربر را گیج کرده و در عوض باعث ایجاد خطا شوند. این برای عملکرد کارخانه خطرناک است .
فقط در صورتی که منطق برنامه لازم باشد، آلارم تولید کنید. این بدان معناست که اگر یک فرآیند طبیعی در حال رخ دادن است که صحیح است و برای آن آلارم نوشته شده است، پس آن فرآیند اشتباه است.
گروههایی از هشدارها را ایجاد کنید یا آنها را بر اساس اهمیتشان اولویتبندی کنید. این به کاربر کمک میکند تا بر اساس آن با هشدار برخورد کند.
در صنعت الارم ها بر اساس های مختلف طبقه بندی می شوند
طبقهبندی بر اساس اولویت/شدت
زمان اقدام | توضیح | رنگ معمول | نوع آلارم |
فوری و الزامی | خطر فوری برای ایمنی، محیطزیست یا تجهیزات | قزمز | Critical / Emergency |
در کمتر از ۵ دقیقه | اختلال جدی در فرآیند، نیاز به مداخله سریع | نارنجی | High / Major |
در کمتر از ۳۰ دقیقه | انحراف از شرایط عادی، اما فرآیند ادامه دارد | زرد | Medium / Minor |
نیاز به بررسی ولی فوریت ندارد | هشدار پیشگیرانه یا اطلاعرسانی | ابی یا سبز | Low / Advisory |
طبقهبندی بر اساس منشأ و نوع رویداد
مثالها | نوع آلارم |
فشار بالا/پایین، دما خارج از محدوده، سطح مخزن | فرآیندی (Process) |
موتور خاموش شده، پمپ خراب، شکستن بیرینگ | تجهیزاتی (Equipment) |
فعالشدن سیستم اطفاء حریق، نشت گاز، قطع برق اضطراری | ایمنی (Safety) |
انحراف پارامترهای کیفی محصول از استاندارد | کیفیت (Quality) |
قطع ارتباط با تجهیز، خطای شبکه، تأخیر داده | ارتباطی (Communication) |
حالت دستی (Manual)، شکست حلقه کنترل، اشباع خروجی | کنترل (Control) |
طبقهبندی بر اساس وضعیت آلارم
توضیح | وضعیت |
آلارم فعال و هنوز توسط اپراتور تأیید نشده | Active Unacknowledged |
آلارم فعال اما تأیید شده (هنوز شرایط خطر وجود دارد) | Active Acknowledged |
شرایط آلارم برطرف شده اما اپراتور تأیید نکرده | Inactive Unacknowledged |
آلارم کاملاً بسته شده (تأیید + برطرفشدن) | Inactive Acknowledged |
آلارم موقتاً غیرفعال شده (مثلاً در هنگام تعمیرات) | Shelved |
آلارم قفلشده که تا ریست دستی باقی میماند (معمولاً برای ایمنی) | Latched |
آلارمهای غیرعادی/مشکلساز (نیاز به مدیریت خاص)
راهحل | مشکل | نوع |
تنظیم مجدد حدود، فیلتر دیجیتال | آلارمهای بیربط یا تکراری که اعتماد اپراتور را کم میکند | Nuisance Alarm |
افزودن تأخیر (Debounce)، هیسترزیس | آلارمی که بهسرعت روشن/خاموش میشود (مثلاً بهدلیل نویز) | Chattering Alarm |
اولویتبندی، گروهبندی، سرکوب آلارمهای ثانویه | سیل آلارمها در شرایط بحرانی که اپراتور را سردرگم میکند | Flooded Alarm |
بررسی دورهای، سیستمهای خودکار بستن آلارمهای قدیمی | آلارمهای قدیمی که هنوز بسته نشدهاند | Stale Alarm |
